Làn sóng phát thanh tiếng Việt tại Nam California không chỉ đơn thuần là công cụ truyền tin, mà là linh hồn và chiếc cầu nối tinh thần dựng xây nên đời sống của cộng đồng người Việt ly hương từ những ngày đầu bỡ ngỡ trên đất Mỹ. Nhìn lại chặng đường từ buổi sơ khai đến thời kỳ phát triển rực rỡ, mỗi đài phát thanh, mỗi tần số sóng radio đều gắn liền với những tên tuổi, những câu chuyện và những tâm huyết đi cùng năm tháng.

Khi cộng đồng người Việt tập trung đông tại Orange County, nhu cầu thông tin bằng tiếng mẹ đẻ tăng cao. Các đài phát thanh tư nhân lần lượt ra đời, thuê sóng từ các tần số phát thanh địa phương tại Mỹ để thực hiện các chương trình Việt ngữ. Cung cấp tin tức thời sự địa phương và quốc tế, tiếp vận các băng tần quốc tế (như BBC, RFI, VOA), phát sóng âm nhạc, văn nghệ và là diễn đàn để đồng bào thảo luận các vấn đề đời sống tại Mỹ cũng như tình hình ở quê nhà.

Hệ thống phát thanh Việt ngữ tại Orange County (Quận Cam), California được xem là cái nôi và là trung tâm truyền thông lớn nhất của người Việt hải ngoại. Bắt đầu nhen nhúm từ những năm đầu thập niên 1990, các đài phát thanh tại đây không chỉ đơn thuần là đài giải trí mà đã trở thành món ăn tinh thần, cầu nối thông tin thiết yếu cho hàng trăm ngàn người Mỹ gốc Việt.

Đài Little Saigon Radio (Băng tần KVNR 1480 AM) Được thành lập vào tháng 7 năm 1993 bởi ông Vũ Quang Ninh (một tên tuổi lớn trong ngành phát thanh từ trước năm 1975 tại Việt Nam) cùng các cộng sự viên. Ban đầu, đài thuê sóng của các băng tần FM/AM địa phương (như KWIZ-FM) với thời lượng giới hạn, sau đó phát triển mạnh mẽ và định hình thương hiệu lâu dài trên làn sóng KVNR 1480 AM. Little Saigon Radio được coi là “người anh cả”, đài phát thanh tiếng Việt đầu tiên phát sóng rộng rãi phục vụ cộng đồng tại Nam California. Đài cung cấp các chương trình thời sự, điểm tin quốc tế (hợp tác tiếp vận các đài lớn như BBC, RFI), talkshow đời sống, y học, pháp luật và âm nhạc. Sau khi ông Vũ Quang Ninh qua đời vào năm 2013, đài vẫn duy trì hoạt động như một di sản truyền thông lớn của thủ phủ người tỵ nạn.

Đài Radio Bolsa / VNCR – Vietnam California Radio (Băng tần KALI 106.3 FM) Xuất hiện vào khoảng năm 1993 – 1995, Radio Bolsa và VNCR chia sẻ không gian phát thanh trên làn sóng 106.3 FM, tạo nên một đối thủ cạnh tranh trực tiếp lớn nhất với đài 1480 AM trong nhiều thập kỷ. Khán thính giả quanh vùng Quận Cam và Los Angeles thường quen gọi chung khu vực sóng này là “đài Bolsa” hoặc “đài phát thanh Việt Nam California”. Tận dụng lợi thế băng tần FM mang lại chất lượng âm thanh trong và rõ hơn, đài tập trung mạnh vào các chương trình ca nhạc ca sĩ hải ngoại, quà tặng âm nhạc, đọc truyện đêm khuya (“Mỗi ngày một truyện”), song song với việc tương tác trực tiếp với thính giả qua các buổi thảo luận, luận đàm thời sự cộng đồng.

Đài Saigon Radio Hải Ngoại bắt đầu hoạt động từ năm 1995, Saigon Radio nhanh chóng trở thành một hệ thống truyền thông có độ phủ sóng rộng rãi không chỉ ở Nam California (Orange County / Los Angeles) mà còn lan rộng sang cả Bắc California (San Jose) và Texas (Houston). Đài kết hợp phát thanh truyền thống và xây dựng mạng lưới trực tuyến rất sớm thông qua trang web, giúp kết nối những người Việt xa xứ trên toàn cầu. Các chương trình tư vấn di trú, giáo dục, sức khỏe và giải trí tương tác là điểm nhấn thu hút lượng người nghe trung thành qua nhiều năm.

​Theo đà phát triển của các đài truyền thanh thời bấy giờ, sự tham gia của các nghệ sĩ, nhạc sĩ sáng tác đã mang lại cho làn sóng radio những gam màu nghệ thuật riêng biệt. Với vai trò là một nhạc sĩ, hòa âm và nhà sản xuất âm nhạc, Tôi, Lê Xuân Trường đã trực tiếp xây dựng và thực hiện các chương trình nhạc chủ đề trên hầu hết các làn sóng lớn: Văn Nghệ Truyền Thanh, Văn Nghệ Việt Nam, Little Sài Gòn, Radio Bolsa, và VNCR.

Tôi thực hiện Chương trình Văn nghệ Thúy Nga (từ năm 1994), để đưa thương hiệu văn nghệ Thúy Nga lên sóng radio từ năm 1994. Đã tạo nên một làn sóng thưởng thức âm nhạc mới. Chương trình không chỉ phát lại các bài hát nổi tiếng mà còn đi sâu vào phân tích hoàn cảnh sáng tác, cấu trúc âm nhạc và những câu chuyện hậu trường chưa kể.

Nhạc Tuyển TOP 10: Bắt nhịp với xu hướng âm nhạc hiện đại, chương trình TOP 10 ra đời giúp thính giả cập nhật những ca khúc hot nhất, những bản thu âm chất lượng cao và định hình gu thưởng thức âm nhạc của giới trẻ cũng như khán giả hải ngoại thời bấy giờ.

Thời gian lúc ấy thị trường truyền thông phát triển mạnh mẽ, cặp đôi tri kỷ trong nghề Việt Dzũng và Minh Phượng đã đứng ra thành lập Radio Bolsa. Radio Bolsa nhanh chóng trở thành một trong những đài phát thanh tiếng Việt mạnh nhất, phủ sóng rộng rãi và đồng hành cùng nhịp sống thường nhật của Little Saigon từ sáng sớm đến trưa. Tôi cũng đồng hành cùng Radio Bolsa qua các chương trình nhạc chủ đề được đầu tư công phu, góp phần tạo nên tính đa dạng và đẳng cấp về âm nhạc cho đài.

Nhạc sĩ Việt Dzũng qua đời năm 2013. Sự ra đi của anh 13 năm trước là một tổn thất to lớn cho ngành truyền thông. Anh không chỉ là một xướng ngôn viên có giọng nói đi vào lòng người, mà còn là một nhạc sĩ tài hoa với những ca khúc đấu tranh và quê hương cháy bùng ngọn lửa yêu nước.

​Xướng ngôn viên Minh Phượng vừa tạ thế hôm nay như một nốt trầm đau xót khép lại một chặng đường kỷ niệm. Chị ra đi để lại hình bóng một người phụ nữ hiền hòa, chu đáo, nhân hậu, luôn mỉm cười và hết lòng vì nghệ thuật, vì đồng nghiệp.

​Ai đã từng làm việc hay tiếp xúc trong giới truyền thông hải ngoại mà không có những kỷ niệm đẹp với chị Minh Phượng. Chị hiện lên trong ký ức của đồng nghiệp và khán thính giả luôn là một người phụ nữ hiền hòa và dịu dàng. Giọng nói trên đài truyền cảm bao nhiêu thì ngoài đời chị lại êm đềm, nhẹ nhàng bấy nhiêu. Chị luôn dành cho anh em nghệ sĩ, cộng tác viên sự tôn trọng, nụ cười ấm áp và những lời động viên chân thành. Chị sống trọn vẹn với tình người, luôn rộng mở tấm lòng với bạn bè, đồng nghiệp và công chúng.

​Sự ra đi của chị không chỉ là khoảng trống lớn đối với gia đình, mà còn là sự mất mát đối với cả một thế hệ truyền thông tiếng Việt tại hải ngoại. Thế hệ đã đặt những gạch nối đầu tiên cho làn sóng radio cất cánh nơi xứ người.

​Thành Kính chia buồn sâu sắc nhất đến anh Chí Thiện cùng toàn thể gia đình và quyến thuộc. Mong anh vững vàng vượt qua nỗi đau mất mát quá lớn này.

​Cầu nguyện cho hương linh chị Minh Phượng thanh thản bình yên nơi cõi vĩnh hằng, đoàn tụ cùng những tri kỷ âm nhạc năm xưa. Những âm thanh, giọng nói và tấm lòng nhân hậu của chị sẽ còn ở lại mãi trong lòng mọi người.

Tiễn chị…

Lê Xuân Trường – Kính Bái