Bức ảnh danh ca Thanh Thúy làm bìa báo Xuân Nhâm Dần 1962 trên tờ Phụ Nữ Diễn Đàn đẹp theo đúng tinh thần ảnh bìa nghệ thuật của Sài Gòn xưa. Không phải vẻ đẹp sắc lạnh kiểu hiện đại, mà là cái đẹp có không khí, có thần thái và có cả một câu chuyện nằm bên trong khung hình.

Điều đặc biệt nhất của bức ảnh nằm ở ánh mắt của nữ danh ca Thanh Thúy. Cô không nhìn thẳng vào máy ảnh mà hướng lên con búp bê Nhật Bản với một nụ cười rất nhẹ. Chính khoảnh khắc ấy khiến tấm hình mang cảm giác điện ảnh hơn là một ảnh tạo dáng thông thường. Người xem không chỉ nhìn thấy một gương mặt đẹp, mà còn cảm nhận được một trạng thái cảm xúc rất mềm: tò mò, trìu mến và đầy nữ tính.

Mái tóc bồng dày, đường eyeliner kéo dài nơi đuôi mắt cùng chiếc áo đỏ tạo nên đúng tinh thần thẩm mỹ đầu thập niên 1960. Đó là giai đoạn các nữ nghệ sỹ Việt Nam chịu ảnh hưởng mạnh từ thời trang quốc tế nhưng vẫn giữ được nét Á Đông rất riêng. Vì vậy, gương mặt trong ảnh vừa mang nét hiện đại của một ngôi sao ca nhạc, vừa giữ được sự dịu dàng đặc trưng của phụ nữ Việt Nam thời ấy.

Đạo cụ trong ảnh cũng là một chi tiết rất đáng giá. Con búp bê Nhật với chiếc dù giấy nhiều màu không chỉ để làm đẹp khung hình. Nó phản ánh rõ trào lưu thẩm mỹ Á Đông pha Tây phương của Sài Gòn thời đó. Những món đồ trang trí ngoại quốc thường xuất hiện trong ảnh bìa báo nghệ thuật, tạo nên cảm giác sang trọng, mơ mộng và có chút xa hoa thị thành.

Điều làm bức ảnh mạnh về mặt thị giác chính là cách phối màu. Chiếc áo đỏ của nữ danh ca Thanh Thúy đối lập với nền xanh lam, trong khi sắc tím nơi cụm hoa phía trước giúp tổng thể có chiều sâu màu sắc rất hiện đại. Dù kỹ thuật in báo thời ấy còn hạn chế, bố cục và tư duy màu của người chụp rõ ràng rất tinh tế.

Khi được phục dựng lại, người ta mới thấy hết vẻ đẹp nguyên bản của tấm ảnh. Lớp ám màu, chữ in, vết dơ và độ nhòe của bản báo cũ từng che mất nhiều chi tiết nơi làn da, mái tóc và ánh mắt. Sau khi khôi phục, toàn bộ cấu trúc ánh sáng studio hiện ra rõ hơn: ánh sáng đánh mềm từ phía trước, bóng đổ nhẹ nơi tóc và phần gò má giúp gương mặt nổi khối nhưng vẫn giữ được nét dịu dàng vốn có.

Đây cũng là kiểu ảnh cho thấy các nghệ sỹ thời ấy rất hiểu máy ảnh. Họ không “diễn mạnh”, không cố tạo vẻ quyến rũ bằng động tác lớn. Chỉ cần một ánh nhìn lệch, một bàn tay đặt nhẹ lên món đồ vật, hay một nụ cười vừa đủ cũng đã làm khung hình trở nên sống động.

Có lẽ vì vậy mà nhiều thập niên trôi qua, những bức ảnh như thế này vẫn còn sức hút rất riêng. Nó không chỉ là một chân dung đẹp của danh ca Thanh Thúy, mà còn là ký ức về một thời kỳ mà ảnh bìa báo Việt Nam từng rất lãng mạn, rất thơ và rất biết cách làm người xem mơ mộng.

Lê Quang Thanh Tâm