Đạo Diễn Lê Dân kể vài mẫu chuyện bên lề về Hồi chuông Thiên Mụ, phim xuất hiện lần đầu của Tài Tử Kiều Chinh (Trần Quốc Bảo)

iều Chinh và Lê Quỳnh trong bộ phim Hồi Chuông Thiên Mụ khởi sự quay từ năm 1959 và mãi đến đầu tháng 1 năm 1959 mới trình chiếu
Kiều Chinh và Lê Quỳnh trong bộ phim Hồi Chuông Thiên Mụ khởi sự quay từ năm 1957 và mãi đến đầu tháng 1 năm 1959 mới trình chiếu

 

 

Theo như lời ký giả Trọng Minh, tác giả bộ Vẻ Vang Dân Việt, cũng như là người đã có sáng kiến thực hiện những phim truyện bằng hình trên một số các báo Saigon xưa thập niên 60, thì năm sinh của Kiều Chinh là 1939, cùng một năm với Trọng Minh, Kim Vui, Bích Sơn, Trịnh Công Sơn. Trong số báo trước, để mừng sinh nhật của Kiều Chinh, ngày 3 tháng 9, người viết có đăng lại cốt truyện phim Hồi Chuông Thiên Mụ là bộ phim đầu tiên mà Kiều Chinh đã quay từ năm 1957, mãi đến tháng 1 năm 1959 mới được trình chiếu tại Saigon.

     Bộ phim này do nhà sản xuất là Ông Bùi Diễm, chủ nhân của hãng Tân Việt Điện Ảnh và phần quay hình là do đạo diễn Lê Dân đảm nhiệm. Trong một dịp phỏng vấn gần đây nhất, Ông Lê Dân đã nhắc lại kỷ niệm lần đầu gặp Kiều Chinh ở đâu và những câu chuyện đã diễn tiến ra sao để cuối cùng họ có thể cùng hợp tác trong bộ phim Hồi Chuông Thiên Mụ. Mời bạn đọc theo dõi lời của đạo diễn Lê Dân nhắc nhớ câu chuyện 57 năm xưa được trích trên trang mạng báo Thanh Niên:

  “ Trong giờ nghỉ giải lao, tôi mời người đẹp dùng nước giải khát và trò chuyện. Tôi tự giới thiệu là Lê Dân, chuyên viên điện ảnh. Cô gái nói câu xã giao, với nét mặt tỏ ra chân thật: “Và ông là nhà phê bình điện ảnh sâu sắc. Tôi là người ái mộ, bây giờ mới hân hạnh được gặp ông”. Tôi nói lời cám ơn và hỏi cô là ai, lý do sự có mặt của cô ở chỗ này, thì được biết tên cô là Kiều Chinh, sinh viên ngoại ngữ, là người quen thuộc của đoàn phim. Nguyên do trước đây, khi đang đi trên đường Catinat (sau đổi tên là đường Tự Do, nay là đường Đồng Khởi, Q.1, SG), cô gặp một người Mỹ từ nhà hàng Givral chạy ra hỏi cô có nói được tiếng Anh không? Người Mỹ ấy tự giới thiệu là chủ nhiệm của đoàn phim, thấy cô có vóc dáng rất thích hợp với vai nữ Việt Nam trong phim là Phượng của The quiet American, nên muốn mời cô giữ vai ấy. Kiều Chinh cho biết cô rất thích được đóng phim, nhưng khi về nhà xin phép thì cô bị gia đình từ chối.
Tôi hỏi Kiều Chinh cho vui: “Cô nói thật đi, có luyến tiếc không? Chắc cô cũng thấy công việc làm phim rất là hấp dẫn, phải không?”. Kiều Chinh mỉm cười: “Chính vì điện ảnh hấp dẫn nên thỉnh thoảng tôi lại đến đoàn phim. Không tham gia được thì nhìn người ta làm việc”. Thoáng một chút suy nghĩ, tôi nhận xét: “Gia đình cô không bằng lòng cho cô đóng phim có lẽ vì đây là phim Mỹ, tiếp xúc với đàn ông nước ngoài cũng có phần phức tạp”. Rồi tôi hỏi: “Nếu có hãng phim Việt Nam nào lại muốn mời cô đóng phim thì cô nghĩ sao?”. Kiều Chinh trả lời: “Còn tùy phim ra sao và ai làm đạo diễn?”. Đáp lại, tôi cho Kiều Chinh biết chính tôi đang có dự án làm phim Hồi chuông Thiên Mụ bắt đầu quay tại Huế vài tháng sau, nếu tôi mời cô đóng vai nữ chính của phim, thì cô nhận lời không, và gia đình cô sẽ cho phép hay không. Nét mặt Kiều Chinh rạng rỡ lên: “Cám ơn ông, tôi rất vui được ông để ý tới. Xin ông cứ thử đặt vấn đề với gia đình tôi. Biết đâu tôi sẽ có duyên với phim Việt Nam!”. Tôi mỉm cười: “Tôi nghĩ là Kiều Chinh sẽ có duyên với phim của tôi”.

      Sau đây, như đã hứa trong tuần trước, người viết sẽ cho đăng lại bài viết của đạo diễn Lê Dân có tên: “Những Mẫu Chuyện Bên Lề Về Phim Hồi Chuông Thiên Mụ” được đăng trên báo Điện Ảnh số 50 phát hành ngày 3 tháng 1 năm 1959 tại Saigon.

Quanh Truyện Phim   

    Vào giữa năm 1956, một nhóm chúng tôi đã cộng tác với đạo diễn Mankeiwics trong cuốn phim “Người Mỹ Trầm Lặng” quay tại Saigon.

     Ông Bùi Diễm, giám đốc Tân Việt Điện Ảnh thấy chúng tôi cùng các chuyên viên của mình đã thạo nghề sau khi cộng tác với nhiều nhóm điện ảnh ngoại quốc, liền giao cho tôi tìm một cốt truyện để thực hiện thành phim vào mấy tháng cuối năm 1957. Ông muốn tìm một truyện đã viết sẵn thành sách để phóng tác cho nhanh. Phải nhanh, vì sau khi thành công với phim “Chúng Tôi Muốn Sống”, thấy vắng hình bóng và tiếng của Tân Việt trên màn bạc, ông đã thấy bắt đầu.. khó chịu.

     Tôi liền góp ý kiến: “Mấy tháng sắp tới nhằm mùa mưa ở mền Nam khó quay ngoại cảnh, vậy phải chọn câu chuyện xẩy ra ở miền Trung, luôn dịp lại được khung cảnh lạ cho khán giả”. Ông Bùi Diễm đồng ý. Thế là hai hôm sau, tôi trao cho nhà sản xuất quyển “Hồi Chuông Thiên Mụ”, lịch sử tiểu thuyết của nhà văn quá cố Phan Trần Chúc. Trong nhóm chuyên viên, ai cũng đều cho là một truyện có thể phóng tác thành phim hay.

    Sau 2 tuần nghiên cứu, sửa đổi câu chuyện cho thích hợp với phương tiện chuyên môn và phân ra từng đoạn, tôi nhờ anh Trần Quang Huấn khai thác thêm tình tiết, nhờ nhà văn Mặc Đỗ viết đối thoại, còn chính mình thì ra tận Huế để nghiên cứu khung cảnh và tìm vai đóng trong phim. Hỏi ra mới biết câu chuyện mà Phan Trần Chúc đã viết là một câu chuyện thật được tiểu thuyết hóa. Ngôi nhà Như Ngọc ở trước kia hiện nay vẫn còn tọa lạc trên con đường đi đến chùa Thiên Mụ.

    Truyện phim và phân cảnh đã hoàn thành nhưng nhà sản xuất chưa tìm được người thừa kế của Phan Trần Chúc tiên sinh. Để tránh những phiền phức có thể xẩy ra, tựa phim được đổi là Tiếng Chuông Thiên Mụ và tên các vai đều đổi cả: Hoài An thành Mai Phong, Như Ngọc thành Kiều Thu, Lệ Hà thành Mỹ Lệ.. nhưng độ một tháng sau, trong khi đoàn chuyên viên tài tử đang làm việc tại đất Thần Kinh, ông Bùi Diễm đã tìm được người cháu của tác giả quyển sách, điều đình xong bản quyền.

    Thế là đâu vào đấy.”Tiếng Chuông Thiên Mụ” trở thành “Hồi Chuông Thiên Mụ”, Mai Phong thành Hoài An, Kiều Thu thành Như Ngọc, Mỹ Lệ thành Lệ Hà.. Những tên quen thuộc lại trở thành quen thuộc.

Quanh Các Vai

    Hai vai chính đã được chọn sẵn ngay từ khi mới bắt đầu phóng tác truyện thành phim. Lê Quỳnh đã tỏ ra vững vàng về khả năng diễn xuất trong những phim “Chúng Tôi Muốn Sống”, “Đất Lành”, “Thiếu Phụ Nam Xương”.. Chọn đóng vai Hoài An, khó tìm được người nào khác hơn Lê Quỳnh.

    Kiều Chinh tuy chưa xuất hiện trên màn bạc lần nào, nhưng đã được tôi để ý ngay từ lúc cô đến xem quay phim “Người Mỹ Trầm Lặng”. Cô có một nét mặt, một dáng điệu độc đáo,thích hợp với màn ảnh mà ngay lần gặp mặt đầu tiên, Ông Giám đốc Bùi Diễm cũng đã đồng ý chọn. Đóng vai một phụ nữ đương thời, Kiều Chinh sẽ còn thành công hơn là vai người xưa như trong “Hồi Chuông Thiên Mụ”.

    Hà Bắc trong vai tướng cướp, Ngọc Quỳnh trong vai đểu giả, Thái Huy trong vai lưu manh, chỉ nhìn dáng người và nét mặt cũng đủ thấy thích hợp trong vai tuồng, mặc dù ngoài đời Hà Bắc không “cướp”, Ngọc Quỳnh không “đểu” (chỉ trừ Thái Huy là một ngoại lệ tình cờ).

    Việc tìm vai  Lệ Hà là một khổ sở của đạo diễn và nhà sản xuất. Tôi rất buồn và tiếc mà bị bao nhiêu người giận vì vai này. Tìm mãi ở Saigon không thấy ai thích hợp, tôi định dành vai Lệ Hà cho một cô gái Huế. Ra đến miền Trung, những thiếu nữ đẹp nhất, nhì ở Huế, Đà Nẵng.. đều được tôi và Ông Bùi Diễm đến thăm viếng để… xem mặt. Chúng tôi nhủ nhau rằng tìm vai đóng phim còn khó hơn là đi hỏi vợ, vì tìm vợ chỉ riêng cho mình, tàm tạm cũng được,còn tìm tài tử là cốt để thỏa mãn bao nhiêu khán giả, đúng hơn là để ăn khớp với nghệ thuật, mà nghệ thuật thì phải khắt khe. Cho nên, có những cô và những bạn nhiều khả năng diễn xuất, như cô K.Q và một bạn trai ở Huế chẳng hạn, chỉ vì không thích hợp với vai tuồng mà đạo diễn đành phải thối thác để cuối cùng phải đau lòng mà nhận những lời phiền trách.

        Quanh Việc Thực Hiện Phim

   Trong lúc thực hiện phim, chúng tôi đã gặp nhiều khó khăn kỹ thuật, khó khăn lắm lúc buồn cười, có khi cười ra nước mắt vì không đáng gặp khó khăn như thế mà phải gặp. Đó là tình trạng chung của các nhà sản xuất phim Việt Nam, tình trạng nghèo nàn phương tiện dĩ nhiên trong bước đầu của điện ảnh nước nhà.

    Nhưng rồi cuốn phim cũng được hoàn thành trong những điều kiện tốt đẹp. Tôi không dám nói đó là một cuốn phim làm cho tôi ưng ý nhất nhưng bảo rằng Hồi Chuông Thiên Mụ có sự cố gắng của một số người yêu nghề thì điều đó tôi có thể xác nhận với các bạn.

(trích bài viết của Trần Quốc Bảo đăng trong tuần báo Việt Tide phát hành ngày thứ sáu 12 tháng 9 năm 2014)

 

Trần Quốc Bảo

Trần Quốc Bảo

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s