CON THUYỀN KHÔNG BẾN – Đặng Thế Phong (Thanh Trang)

Buồi chiều đầu tháng 11, trời đổ cơn mưa! Đêm hôm trước đó một ngày thì đã có trận mưa đủ ướt cây ướt cỏ. Sáng ra thấy cái “drive way” còn đọng nước là tôi đã vui rồi, bởi đấy là dấu hiệu có trận mưa cho ra mưa. Vui vì đỡ tưới cây tưới cỏ ít nhất 5 ngày. Bây giờ cộng thêm cơn mưa mới tinh này nữa là thấy chắc ăn về mặt nước non trong vòng một tuần sắp tới.

Trời mưa, lại nhằm mùa Thu, mà tôi không thấy tí buồn phiền gì như lắm tâm hồn “nhậy cảm” là vì thế! Có điều là thấy mưa rơi thì cũng ngồi vào đàn tìm hứng! Chạnh nhớ bài “Giọt Mưa Thu” của Đặng Thế Phong! Những ai gọi là “yêu nhạc” mà gặp ngày mưa rơi trong lúc Thu sang rồi không sực nhớ ngay đến bài “Giọt mưa Thu” của Đặng Thế Phong thì, theo tôi, là “yêu” cái gì khác chứ không còn phải là nhạc!

Duy có điều là cái bài “Giọt mưa Thu” đó nó buồn quá! Thậm chí cái tựa đầu tiên của nó do chính tác giả đặt ra là “Vạn cổ sầu”, tức là còn buồn ác liệt thêm mấy cấp nữa! Mà tính tôi thì không quen với cái gì “quá buồn “! Buồn vừa vừa, có liều lượng, còn có chỗ để mà vui, thì đựơc! Bời thế mà thay vì đàn bài “Giọt mưa Thu” thì tôi xoay ra đàn bài “Con thuyền không bến” !

Nhạc sĩ Đặng Thế Phong là một trường hợp khá đặc biệt trong lịch sử Tân Nhạc Việt Nam. Sinh năm 1918, mất năm 1942 vì bệnh lao – đúng vào năm tôi ra đời – ; tức là không những chết yểu mà lại còn là “tối yểu”! Nhưng yểu mạng bao nhiêu thì lại tài hoa bấy nhiêu; một sự bù trừ thật là nghiệt ngã! Di ảnh lưu lại quanh quẩn chỉ có hai ba bức gì đấy, hoen ố với thời gian! Thật là buồn! Thân thế, sự nghiệp đuợc ghi chép lại thì chẳng qua cũng quanh quẩn từ một vài nguồn duy nhất, theo kiểu “Nghe người ta kể lại” ! (Qua tai mấy lượt người thì có Giời mà biết!) Và cạnh đấy lại thêm một điều l ! Vẫn theo tài liệu được ghi lại thì tác giả có 4 người chị hoặc em gái và một người anh hoặc em trai! Mà thời đó, sau khi tác giả qua đời, tuy gia thế  các anh chị em được mô tả như chẳng lấy gì làm khá giả; túng quẫn nữa là đằng khác, thế nhưng tên tuổi của một Đặng Thế Phong thời đó đã lẫy lừng. Có nơi tôi đọc thấy ghi là đám tang có rất nhiều người ái mộ theo sau xe tang! Nhưng rồi chả lẽ không một ai tìm  cách liên lạc với anh chị em của tác giả để tìm hiểu thêm việc này việc kia có liên quan đến sinh họat của tác giả khi còn sống ? Rất lạ! Chỉ còn có cách giải thích theo kiểu “yếm thế” là thấy một người có tài như thế mà chết sớm thì người ta để cho “chết luôn”, bởi đi tìm hiểu cái tài của một người không phải là chính mình thì không hấp dẫn bằng khi nói về cái “tài” của chính mình hoặc của bạn bè phe cánh mình!

Thành thử rốt cuộc thì ta biết gì về thiên tài trong làng Tân Nhạc của Việt Nam là Đặng Thế Phong ? Chả biết gì nhiều! Tòan bộ tài liệu mà ta có thể đọc rải rác đây đó qua năm tháng thì cũng khó vượt quá 5 trang giấy đánh máy! Những tác phẩm thuộc vào hàng kiệt xuất của nhạc sĩ ĐTP đuợc xác định là 3 bài. Người thì cho rằng ngòai 3 bài ấy ra còn bài này bài nọ. Chẳng hạn như tôi đuợc xem lời hát bài “Sáng rừng” mà có kẻ cho rằng ĐTP là tác giả! Tôi đọc kỹ phần lời hát mà không tin là của ĐTP.

Dùng hai chữ “thiên tài” để chỉ cái tài của ĐTP qua 3 bài hát “Con thuyền không bến”, “Giọt mưa Thu” và “Đêm Thu” thì khó mà sai chạy đi đàng nào! Đúng là cái tài Trời cho; cái tài bẩm sinh! Chứ còn mới chỉ học đến lớp tương đuơng với cấp 7 ngày nay do gia tình túng quẫn, Bố mất sớm, rồi về mặt nghệ thuật chỉ ghi danh học vẽ theo kiểu dự thính chứ cũng chưa phải là chính thức vì còn lo mưu sinh thì từ năm 22  đến 24 tuổi là năm tác giả qua đời thì nguời nhạc sĩ trẻ đó học nhạc từ đâu ra mà ngay cả những bậc thuộc hàng “có máu mặt” thời đó trong làng Tân Nhạc cũng không làm ra đuợc một lọat 3 bài thuộc hàng kiệt tác và đều tay như thế? Thầy nào mà dạy nổi một học trò cỡ đó về mặt sáng tạo? Không do cái tài Trời cho thì còn do đâu nữa?

Giai điệu của cả 3 bài nêu ở trên đều thuộc lọai đẹp tự nhiên, đẹp tuyệt vời, chả cần son phấn gì hết! “Chả cần phấn sáp” trong cấu trúc của giai điệu có nghĩa là chả cần xử dụng các hợp âm gút mắt gì để ghép lại với nhau! Cái đẹp nó giản dị như khi ta đọc câu thơ của Cụ Tản Đà: “Nặng lắm ai ơi một gánh tình” ! Cứ thế mà nôm na; chả có chữ nào là trừu tượng, bóng bẩy theo cái kiểu chỉ cốt để làm dáng về mặt chữ nghĩa! Mà hay thì vần là hay!

Ta cứ xem cấu trúc về mặt hợp âm của bài “Con thuyền không bến” ! Âm giai Ré thứ! La la la re sol la …. Re re re re la do re …  Cứ thế mà tiếp nối … Ai đệm đàn ghi-ta cho người hát mà cứ việc bấm hợp âm Re-thứ từ đầu đến đuôi, thêm đó đây tí Fa, tí La-thứ, tí Sol-thứ, là xong ngay; chả có việc gì phải làm ra cái vẻ sành đời, chuyển qua các dạng hợp âm thuộc lọai “dissonants”, nào là “augmenté”, nào là “diminué”, v.v.. mà tác dụng chỉ tổ làm “tối” cái giai điệu rõ ràng, dứt khóat, đẹp đẽ của cả bài hát!

Bài “Đêm Thu” theo âm giai Sol-thứ chuyển qua Sol-trưởng thì cũng thế. Từ đầu đến đuôi cứ là hợp âm Sol-thứ hoặc Sol-trưởng, chỉ một đôi chỗ “chêm” tí  hợp âm Do, tí Ré-bực7 nữa là xong ! Mà tòan bộ giai điệu nó tuyệt vời thì vẫn là tuyệt vời!

Đặc biệt với bài “Đêm Thu” thì xưa và bây giờ vẫn thế, có câu hát nơi đọan kết làm tôi xúc động hơn cả! Lời hát nơi bài “Con thuyền không bến” không vui vẻ gì thì đã đành ! Lời hát nơi bài “Giọt mưa Thu” nó thê lương như thế nào thì ai từng nghe bài này cũng đã rành ! Nhưng cái buồn ở những câu hát đó, theo tôi, vẫn không báo hiệu cái yểu mệnh nơi người viết ra chúng bằng câu cuối nơi bài “Đêm Thu”:

“Trăng xuống dần, cỏ cây thêm âm thầm..”

“Đông buồn trong ánh sao..”

“Như chiếu nhìn mắt ta bao lạnh lùng..”

“Lay hồn ta, rồi tan !”

Nỗi cô đơn lạnh lẽo như của thế giới “bên kia” nó nằm nơi câu “Đông buồn trong ánh sao”; trong khi bài hát đang nói về một đêm Thu!

Thanh Trang

Nam Cali., mùa Thu 2008

nguon: cothommagazine.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s