Vĩnh biệt nhạc sĩ Hoàng Giác, tác giả “Ngày Về”

 

Nhạc sĩ Hoàng Giác năm 2013 (Photo: Nguyễn Khánh)

 

 

 

Nhạc sĩ Hoàng Giác vừa lìa đời vào trung tuần tháng 9 sau một thời gian lâm bệnh tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Được tin này, ca sĩ Phương Nga, người được nhạc sĩ Lê Dinh mời thu thanh bài “Ngày Về” của Hoàng Giác làm nhạc hiệu cho chương trình Chiêu Hồi của miền Nam trước 75, kể lại kỷ niệm ngày ấy với Thế Giới Nghệ Sĩ: “Khoảng thời gian 1965-1966, ngoài thì giờ cộng tác với Biệt Đoàn Văn Nghệ Trung Ương ban ngày, Phương Nga còn đi thu cho một số chương trình của đài phát thanh. Một hôm, sau khi vừa thu xong cho một chương trình thì Phương Nga gặp nhạc sĩ Lê Dinh từ ngoài bước vào, hối hả nhờ thu bài Ngày Về của nhạc sĩ Hoàng Giác. Nhạc sĩ Lê Dinh lúc bấy giờ làm ở phòng kế hoạch và sản xuất của đài phát thanh Quân Đội, nên ông nhờ thì Phương Nga thu âm ngay… Sau khi thu xong thì Phương Nga ra về, cũng chẳng nghĩ ngợi gì vì đó cũng chỉ là một bài nhạc được thu thanh như bao lần khác. Ai ngờ, tuần sau nghe trên radio mới biết bài hát Ngày Về do mình hát được chọn làm nhạc hiệu cho chương trình Chiêu Hồi”.

Hoàng Giác thuộc thế hệ nhạc sĩ tiền chiến, cùng thời với Đoàn Chuẩn, Doãn Mẫn, Đặng Thế Phong… Ông sinh năm 1924 tại làng Chèm, Hà Nội. Cụ thân sinh ra ông là một người chơi đàn bầu rất hay, nhưng lại đam mê môn Quyền Anh và từng giữ chức Chủ Tịch Liên Đoàn Quyền Anh Bắc Kỳ. Từ thuở là học sinh trường Bưởi, Hoàng Giác đã tìm hiểu nhạc lý, phương pháp hòa thanh của Pháp.

Năm 1945 ông sáng tác ca khúc đầu tay “Mơ Hoa”. Sang năm 1946, ca khúc “Ngày Về” ra đời. Tuy sáng tác không nhiều, chỉ khoảng 20 bài hát, giai điệu nhẹ nhàng, trữ tình của Hoàng Giác được nhiều người yêu mến. Ngoài việc sáng tác, biểu diễn với cây đàn Hạ Uy Cầm, ông còn dạy nhạc.

Năm 1951, Hoàng Giác lập gia đình với cô Kim Châu, một thiếu nữ Hà thành đẹp có tiếng. Nhà báo Hà Đình Nguyên viết: “Định mệnh đã đưa đến cho nhạc sĩ Hoàng Giác một người vợ ‘trên cả tuyệt vời’ để đồng cam cộng khổ, để là điểm tựa tinh thần cho chồng trong giai đoạn lao đao nhất của đời mình. Nói về sắc đẹp, bà Kim Châu (vợ nhạc sĩ) được tôn vào hàng ‘giai nhân đất Hà thành’. Biết bao chàng công tử phong lưu cầu cạnh được kề cận bên người đẹp, thế nhưng bà Kim Châu đã rũ bỏ tất cả để về ‘nâng khăn sửa túi’ cho chàng nhạc sĩ tuy nghèo nhưng rất mực tài hoa, đúng như ước nguyện của mình”.
Ở lại miền Bắc sau Hiệp Định Genève 1954, gia đình Hoàng Giác bắt đầu những ngày cơ cực. Đến giữa thập niên 1960, Hoàng Giác bị nhà cầm quyền Cộng Sản miền Bắc nghi ngờ, trù dập một thời gian dài vì sáng tác “Ngày Về” của ông được chọn làm nhạc hiệu cho các chương trình Chiêu Hồi của Việt Nam Cộng Hòa thực hiện trong miền Nam. Về giai đoạn này, nhà báo Hà Đình Nguyên viết: “Cuộc sống êm đềm của đôi vợ chồng Hoàng Giác – Kim Châu chỉ kéo dài được khoảng hơn 15 năm thì tai họa ập xuống… Tai họa này đã biến bà Kim Châu từ một người vợ yếu đuối đã tự gắng gượng và trở thành ‘lao động chính’, một mình bà phải chạy vạy, lo toan chuyện cơm áo để nuôi sống chồng con. Đằng đẵng suốt bao nhiêu năm trời bà cặm cụi may vá, đan len thuê kể cả phết hồ dán bao bì. Bà không từ chối bất cứ việc gì, cho dù là nhỏ nhặt hoặc lao nhọc, miễn sao đem lại cho bà chút tiền để khả dĩ mua được thức ăn nuôi sống gia đình… Cực khổ như thế nhưng đó cũng là thời gian bà cảm thấy rất hạnh phúc, vì bà không chỉ được chia sẻ hoạn nạn với ông mà còn thấy… ông che mặt khóc khi chứng kiến vợ mình quá cơ cực”.

Đó là hoàn cảnh của nhạc sĩ Hoàng Giác ở miền Bắc, còn trong miền Nam, theo một tài liệu do nhà báo Trúc Giang tổng hợp, chương trình Chiêu Hồi của VNCH từ năm 1963 cho đến ngày tàn cuộc chiến 1975, đã kêu gọi được hơn 230 ngàn hồi chánh viên buông súng “tung cánh chim tìm về tổ ấm”. Trong số này có những văn nhân nghệ sĩ nổi tiếng từ miền Bắc như nhà văn Xuân Vũ, Bùi Quang Triết, nhạc sĩ Phan Thế, diễn viên Cao Huynh, ca sĩ Đoàn Chính (con của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn), ca sĩ Bùi Thiện…
Cuối tuần qua, nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm, trưởng nam của nhạc sĩ Hoàng Giác, thông báo: “Buổi tối 14 tháng 9 năm 2017, nhạc sĩ Hoàng Giác đã trút hơi thở cuối cùng vào lúc 23h 38 phút tại nhà riêng. Ông ra đi rất nhẹ nhàng và thanh thản, gửi lại gia đình và cuộc đời mà ông thương yêu vô vàn là hai hàng lệ vương bên khóe mắt”.

Tang lễ nhạc sĩ Hoàng Giác đã được tổ chức vào ngày 20/9/2017 tại nhà tang lễ 125 Phùng Hưng, Hà Nội.

Những giai điệu bất hủ của nhạc sĩ Hoàng Giác trong “Mơ Hoa”, “Ngày Về” vẫn tồn tại với thời gian. Trong chiến tranh và sau chiến tranh, qua nhiều thế hệ, các ca sĩ từ Nam chí Bắc, từ trong nước ra đến hải ngoại vẫn cất lên những lời ca thấm đẫm tình người.

 

(trích đăng trong tuần báo Thế Giới Nghệ Sĩ số 137 phát hành ngày 22 tháng 9 năm 2017)

 

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s